همه چیز در مورد شب یلدا ؛ آداب و رسوم و تاریخچه یلدا

شب یلدا را مردم کشورمان ایران، چندین هزار سال است که جشن میگیرن، آخرین شب فصل پاییز که طولانی ترین شب سال و تاریک ترین آن نیز می باشد را شب یلدا می نامند. در این شب مردم ایران تا صبح بیدار مانده و با دوستان و آشنایان خود را سرگرم می کنند.

شب یلدا و تاریخ دقیق آن

در روز 30 آذر که آخرین روز پاییز می باشد از زمان غروب آفتاب تا طلوع آفتاب روز بعد یعنی اول دی ماه که نخستین روز زمستان نیز هست را یلدا می نامند. در کنار ایرانیان اقوام دیگری نیز این زمان را جشن گرفته و به خاطر طولانی بودن شب یلدا از دیگر شب ها آن را مقدس می شمارند.

معنا و ریشه یلدا

کلمه یلدا به معنای تولد و ولادت است.منظور از یلدا که ریشه سریانی دارد به منظور تولد خورشید(میترا) است. رومیان قدیم آن را ناتالیس آنایکتوس به معنای ولادت مهر شکست ناپذیر می نامند. ابوریحانی بیرونی در آن زمان شب یلدا را جشن میلاد اکبر نام گذاری کرده است و منظور از میلاد تولد خورشید بوده است.

تاریخچه شب یلدا

برگزاری جشن یلدا یکی از سنت های باستانی است.مردم روزگاران بسیار قدیم که زندگی خود را بر اساس کشاورزی بنا مینهادند در طول سپری شدن ماه ها و روزهای سال و گذشتن از فصل های مختلف می توانستند فعالیت های کشاورزی خود را به وسیله گردش خورشید و حرکت ستارگان و جهت آنها تنظیم کنند.
آنها متوجه می شدند که در بعضی از روزها و فصل ها زمان سپری شدن و ماندن روز تغییر میکند و در روزهایی که خورشید زمان بیشتری روشنایی داشت از آن روز نهایت استفاده را نیز می بردند. کم کم این باور بر مردم مسلط شد که روز نماد روشنایی و نیکی و موفقیت است و بلعکس تاریکی شب و ظلمت آن دنیا در حال کشتن و کشمکش است. کم کم اقوام آریایی از جمله ایران و هند به این نتیجه رسیدند که آخرین روز پاییز کوتاهترین روز سال است و از آن پس روزها کم کم بلندتر و شب ها کوتاه تر می شود.به همین دلیل آن شب را تولد خورشید می نامند یعنی از شب یلدا به بعد دیگر روشنایی بر ظلمت و طولانی بودن شبها چیره خواهد شد. 


آداب و رسوم در جشن شب یلدا

اقوام ایرانی چند هزار سال است که شب یلدا آخرین شب پاییز و تاریکترین شب در طول سال را تا صبح بیدار می مانند و در کنار دوستان و اشنایان خود به سرگرمی و شادی می پردازند تا از این حیث غم نبودن خورشید و سردی و تاریکی آن شب را فراموش کنند و بعد از تاریکی هنگامی که خورشید طلوع می کند یه رخت و خواب بروند.

در آیین های دیرینه و کهن کشورمان شاهان قدیم در اولین روز دی ماه تاج و تخت شاهی خود را بر زمین می گذاشتند و در سپیده دم به دشت می رفتند و بر روی فرش سفیدی می نشستند و نگهبان ها و برده ها و خدمت کاران همه مانند دیگر مردم عادی در آن شب زندگی می کردند و به خوشی و عیش و نوش می پرداختند. در این شب شاه و گدا وزیر و خدمت کار همه یکسان بودند و تبعیضی بین هیچ کس نبود، البته ممکن است این شایعه باشد و درستی و حقیقت آن اشکار نیست.
آیین شب یلدا یا همان شب چله، خوردن میوه هایی مانند هندوانه،انار و شیرینی و صرف آجیل مخصوصو میوه های گوناگون است که اینها جنبه نمادی از تندرستی ، برکت و شادکامی می باشد. وجود میوه های هندوانه و انار در شب یلدا حکایت از نماد سرخی خورشید نیز در این شب دارد. گرفتن فال حافظ نیز از دیگر مرسومات این شب است.


میوه ها و خوراکی های مرسوم در شب یلدا

تزئینات شب یلدا و خوراکی ها و میوه هایی که هنگام پذیرایی از مهمانان در جشن شب یلدا صورت می گیرد از دیگر ملزومات این شب است. آجیل های مخصوص شب یلدا که به آجیل مشکل گشا نیز معروف هستند از بادام،تخمه و پسته و گردو تشکیل شده است. میوه هایی که در این شب استفاده می شود باید دارای دانه های ریز باشند که نشان از برکت و باروری است و میوه هایی که رنگ آنها سرخ است نیز به دلیل نماد سرخی خورشید است نیز استفاده می شود. انار،هند وانه،سیب قرمز و لبو از این قبیل میوه ها می باشند.